рд╕рд╛рдЧрд░ рднрд╕реНрдореЗ
рдорд╛рдЧреАрд▓ рд▓реЗрдЦрд╛рддреВрди рдЖрдкрдг рднрд╛рд░рдд рдЖрдгрд┐ рдмрд╛рдВрдЧрд▓рд╛рджреЗрд╢ рд╕рдВрдмрдВрдзрд╛рдВрдмрд╛рдмрдд рдорд╛рд╣рд┐рддреА рдШреЗрддрд▓реА. рдпрд╛ рд▓реЗрдЦрд╛рддреВрди рдЖрдкрдг рднрд╛рд░рдд рдЖрдгрд┐ рдиреЗрдкрд╛рд│ рдпрд╛ рджреЛрди рд╢реЗрдЬрд╛рд░реАрд▓ рджреЗрд╢рд╛рдВрдордзреАрд▓ рд╕рдВрдмрдВрдзрд╛рдВрдмрд╛рдмрдд рдЬрд╛рдгреВрди рдШреЗрдК рдпрд╛. рджрдХреНрд╖рд┐рдг рдЖрд╢рд┐рдпрд╛рддреАрд▓ рдЪрд╣реБрдмрд╛рдЬреВрдВрдиреА рд╡реЗрдврд▓реЗрд▓рд╛ (Land lock ) рджреЗрд╢ рдореНрд╣рдгреВрди рдиреЗрдкрд╛рд│рдЪреА рдУрд│рдЦ рдЖрд╣реЗ. рдЙрддреНрддрд░рд╛рдЦрдВрдб, рдЙрддреНрддрд░ рдкреНрд░рджреЗрд╢, рдмрд┐рд╣рд╛рд░, рдкрд╢реНрдЪрд┐рдо рдмрдВрдЧрд╛рд▓ рд╡ рд╕рд┐рдХреНрдХреАрдо рдпрд╛ рдкрд╛рдЪ рд░рд╛рдЬреНрдпрд╛рдВрд╕рд╣ рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреА рдПрдХреВрдг резренрелрез рдХрд┐рдореАрдЪреА рднреВрд╕реАрдорд╛ рдиреЗрдкрд╛рд│рд▓рд╛ рд▓рд╛рдЧреВрди рдЖрд╣реЗ. рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреЗ рдиреЗрдкрд╛рд│рд╕реЛрдмрддрдЪреЗ рд╕рдВрдмрдВрдз рдХреЗрд╡рд│ рднреМрдЧреЛрд▓рд┐рдХ рд╕реНрдерд╛рдирд╛рдореБрд│реЗ рдирд╕реВрди, рддреЗ рдореИрддреНрд░реА рд╡ рд╕рд╣рдХрд╛рд░реНрдпрд╛рдЪреЗ рдЕрдиреЛрдЦреЗ рдирд╛рддреЗ рдЖрд╣реЗ. рджреЛрдиреНрд╣реА рджреЗрд╢рд╛рдВрдЪреА рд╕реАрдорд╛ рд╣реА рдЦреБрд▓реА рдЖрд╣реЗ. рднрд╛рд░рддреАрдп рд▓реЛрдХрд╛рдВрдирд╛ рдиреЗрдкрд╛рд│рдордзреНрдпреЗ рдЬрд╛рдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА рдЖрдгрд┐ рдиреЗрдкрд╛рд│реА рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХрд╛рдВрдирд╛ рднрд╛рд░рддрд╛рдд рдпреЗрдгреНрдпрд╛рд╕рд╛рдареА ‘рд╡реНрд╣рд┐рд╕рд╛’ (Visa)рдЪреА рдЖрд╡рд╢реНрдпрдХрддрд╛ рдирд╛рд╣реА. рдиреЗрдкрд╛рд│рдордзреНрдпреЗ рдЕрдВрджрд╛рдЬреЗ рд╕рд╣рд╛ рд▓рд╛рдЦ рднрд╛рд░рддреАрдп рдирд╛рдЧрд░рд┐рдХ рдирд┐рд╡рд╛рд╕реА рдореНрд╣рдгреВрди рд░рд╛рд╣рддрд╛рдд. рддреНрдпрд╛рдд рдкреНрд░рд╛рдореБрдЦреНрдпрд╛рдиреЗ рд╡реНрдпрд╛рдкрд╛рд░реА, рд╡реНрдпрд╛рд╡рд╕рд╛рдпрд┐рдХ рд╡ рдордЬреВрд░ рдпрд╛рдВрдЪрд╛ рд╕рдорд╛рд╡реЗрд╢ рдЖрд╣реЗ. рд╕реЛрдкреНрдпрд╛ рд╢рдмреНрджрд╛рдВрдд рднрд╛рд░рдд-рдиреЗрдкрд╛рд│рдЪреЗ рд╕рдВрдмрдВрдз рд╕реНрдкрд╖реНрдЯ рдХрд░рд╛рдпрдЪреЗ рдореНрд╣рдЯрд▓реНрдпрд╛рд╕ рддреЗ рдПрдХрд╛ рдкреНрд░рдЪрд▓рд┐рдд рдореНрд╣рдгреАрдиреЗ рд╕рд╛рдВрдЧрддрд╛ рдпреЗрддреАрд▓ : рднрд╛рд░рдд-рдиреЗрдкрд╛рд│ рд╕рдВрдмрдВрдз рдореНрд╣рдгрдЬреЗ ‘рд░реЛрдЯреА-рдмреЗрдЯреА рдХрд╛ рд░рд┐рд╢реНрддрд╛’.
рд╣реЗрд╣реА рд╡рд╛рдЪрд╛ – UPSC-MPSC : рднрд╛рд░рдд-рдмрд╛рдВрдЧрд▓рд╛рджреЗрд╢ рд╕рдВрдмрдВрдз; рд╕рд╣рдХрд╛рд░реНрдпрд╛рдЪреА рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЗ
рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢рдХрд╛рд▓реАрди рднрд╛рд░рдд-рдиреЗрдкрд╛рд│ рд╕рдВрдмрдВрдз :
рдЕрдард░рд╛рд╡реНрдпрд╛ рд╢рддрдХрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдордзреНрдпрд╛рд╕ рдиреЗрдкрд╛рд│рдордзреНрдпреЗ рдЧреЛрд░рдЦрд╛рдВрдЪреЗ рд░рд╛рдЬреНрдп рд╣реЛрддреЗ. рддреНрдпрд╛рджрд░рдореНрдпрд╛рди рдиреЗрдкрд╛рд│ рд╢рдХреНрддрд┐рд╢рд╛рд▓реА рдЖрдгрд┐ рд╕рдВрдкрдиреНрди рд░рд╛рдЬреНрдп рд╣реЛрддреЗ. рддрд╕реЗрдЪ рддреЗ рдЖрдкрд▓реЗ рд░рд╛рдЬреНрдп рд╡рд╛рдврд╡рдгреНрдпрд╛рдЪрд╛ рдкреНрд░рдпрддреНрди рдХрд░реАрдд рд╣реЛрддреЗ. рддреНрдпрд╛рдВрдирд╛ рдЙрддреНрддрд░реЗрдд рдЪреАрдирдЪреНрдпрд╛ рджрд┐рд╢реЗрдиреЗ рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░ рдХрд░рдгреЗ рдЕрд╢рдХреНрдп рд╣реЛрддреЗ. рддреНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рддреНрдпрд╛рдВрдиреА рджрдХреНрд╖рд┐рдгреЗрдХрдбреЗ рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░рд╛рдЪреЗ рдзреЛрд░рдг рд╕реНрд╡реАрдХрд╛рд░рд▓реЗ. рдЧреЛрд░рдЦрд╛рдВрдиреА рдЖрдкрд▓реА рд╕реАрдорд╛ рд╡рд╛рдврд╡рд▓реА рдЖрдгрд┐ рд╕рдзреНрдпрд╛рдЪреЗ рд╕рд┐рдХреНрдХреАрдо, рддрд░рд╛рдИ рдкреНрд░рджреЗрд╢ (рдЕрд╡рдз рдХреНрд╖реЗрддреНрд░, рдХреБрдорд╛рдКрдВ) рд╡ рдЧрдврд╡рд╛рд▓ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ (рдЙрддреНрддрд░рд╛рдЦрдВрдб) рдХрд╛рдмреАрдЬ рдХреЗрд▓реЗ. рдиреЗрдкрд╛рд│рдЪреНрдпрд╛ рдпрд╛ рд╡рд┐рд╕реНрддрд╛рд░рд╡рд╛рджреА рдзреЛрд░рдгрд╛рдВрдореБрд│реЗ резреорезрек рдордзреНрдпреЗ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рднрд╛рд░рдд рдЖрдгрд┐ рдиреЗрдкрд╛рд│ рдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛рдд рдпреБрджреНрдз рд╕реБрд░реВ рдЭрд╛рд▓реЗ. рддреНрдпрд╛рд╡реЗрд│реА рд▓реЙрд░реНрдб рд╣реЗрд╕реНрдЯрд┐рдВрдЧреНрдЬ рднрд╛рд░рддрд╛рдЪреЗ рдЧрд╡реНрд╣рд░реНрдирд░ рдЬрдирд░рд▓ рд╣реЛрддреЗ. рд╣реЗрд╕реНрдЯрд┐рдВрдЧреНрдЬрдиреЗ рдиреЗрдкрд╛рд│рд▓рд╛ рддреАрдирд╣реА (рдкреВрд░реНрд╡, рдкрд╢реНрдЪрд┐рдо рд╡ рджрдХреНрд╖рд┐рдг) рдмрд╛рдЬреВрдВрдиреА рд╡реЗрдврд╛ рдШрд╛рд▓рдгреНрдпрд╛рдЪреА рдпреЛрдЬрдирд╛ рдЖрдЦрд▓реА.
рдХрд░реНрдирд▓ рдСрдХреНрдЯрд╕реНрд▓реЛрдиреАрд▓рд╛ рд╕рддрд▓рдЬ рдирджреАрдЪреНрдпрд╛ рдмрд╛рдЬреВрдиреЗ, рдореЗрдЬрд░ рдЬрдирд░рд▓ рдорд╛рд░реНрд▓реЗрд▓рд╛ рдкрд╛рдЯрдгреНрдпрд╛рдХрдбреВрди рд╡ рдЬреЙрди рд╡реВрдбрд▓рд╛ рдЧреЛрд░рдЦрдкреВрд░рд╣реВрди рдиреЗрдкрд╛рд│рдЪреНрдпрд╛ рд░рд╛рдЬрдзрд╛рдиреАрдХрдбреЗ рдкрд╛рдард╡рдгреНрдпрд╛рдд рдЖрд▓реЗ. рд╣реЗрд╕реНрдЯрд┐рдВрдЧреНрдЬрдиреЗ рдореЗрдЬрд░ рдЧрд┐рд▓реЗрд╕реНрдкреАрд▓рд╛ рдореЗрд░рдард╣реВрди рдХрд░реНрдирд▓ рдСрдХреНрдЯрд░рд▓реЛрдиреАрд▓рд╛ рдорджрдд рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдЪреЗ рдирд┐рд░реНрджреЗрд╢ рджрд┐рд▓реЗ. рд╕реБрд░реБрд╡рд╛рддреАрд▓рд╛ рдЧреЛрд░рдЦрд╛ рд╕реИрдирд┐рдХрд╛рдВрдиреА рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рд╕реИрдиреНрдпрд╛рдЪрд╛ рдзреИрд░реНрдпрд╛рдиреЗ рд╕рд╛рдордирд╛ рдХреЗрд▓рд╛. рдкрд░рдВрддреБ, рдПрдкреНрд░рд┐рд▓ резреорезрел рдордзреНрдпреЗ рдЧреЛрд░рдЦрд╛ рд╕реИрдиреНрдпрд╛рдЪреА рддрд╛рдХрдж рдХрдордХреБрд╡рдд рд╣реЛрдК рд▓рд╛рдЧрд▓реА. рдпрд╛рд╡реЗрд│реА рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░реА рдХрд░реНрдирд▓ рдирд┐рдХреЛрд▓рд╕ рд╡ рдЧрд╛рд░реНрдирд░ рдпрд╛рдВрдиреА рдЕрд▓реНрдореЛрдбрд╛ рд╡ рдХреБрдорд╛рдКрдВ рдпрд╛ рдкреНрд░рджреЗрд╢рд╛рдВрдЪрд╛ рддрд╛рдмрд╛ рдШреЗрддрд▓рд╛.
рд╣реЗрд╣реА рд╡рд╛рдЪрд╛ – UPSC-MPSC : рдЖрдВрддрд░рд░рд╛рд╖реНрдЯреНрд░реАрдп рд╕рдВрдмрдВрдз : рднрд╛рд░рдд-рд╢реНрд░реАрд▓рдВрдХрд╛ рд╕рдВрдмрдВрдз; рд╕рд╣рдХрд╛рд░реНрдпрд╛рдЪреА рдХреНрд╖реЗрддреНрд░реЗ
рдСрдХреНрдЯрд░рд▓реЛрдиреА рдпрд╛рдиреЗ рдореЗ резреорезрел рдордзреНрдпреЗ рдЧреЛрд░рдЦрд╛ рд╕реЗрдирд╛рдкрддреА рдЕрдорд░рд╕рд┐рдВрд╣ рдерд╛рдкрд╛ рдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛рдХрдбреВрди рдорд╛рд▓реЛрдирдЪрд╛ рдХрд┐рд▓реНрд▓рд╛ рд╣рд┐рд╕рдХрд╛рд╡реВрди рдШреЗрддрд▓рд╛. рдпреБрджреНрдзрд╛рджрд░рдореНрдпрд╛рди рдЗрдВрдЧреНрд░рдЬрд╛рдВрдиреА рдХрд╛рд╣реА рдбреЛрдВрдЧрд░реА рдЬрдорд╛рддреАрдВрдирд╛ рддреНрдпрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╕реИрдиреНрдпрд╛рдд рднрд░рддреА рдХреЗрд▓реЗ; рдЬреНрдпрд╛рдореБрд│реЗ рддреНрдпрд╛рдВрдирд╛ рдпреБрджреНрдзрд╛рдд рдЦреВрдк рдорджрдд рдЭрд╛рд▓реА. реирео рдлреЗрдмреНрд░реБрд╡рд╛рд░реА резреорезрем рдкрд░реНрдпрдВрдд рдХрд░реНрдирд▓ рдбреЗрд╡реНрд╣рд┐рдб рдСрдХреНрдЯрд░рд▓реЛрдиреАрдиреЗ рдордХрдмрдирдкреВрд░ рдпреЗрдереЗ рдЧреЛрд░рдЦрд╛ рд╕реИрдиреНрдпрд╛рдЪрд╛ рдкрд░рд╛рднрд╡ рдХреЗрд▓рд╛. рдордХрдмрдирдкреВрд░ рдпреЗрдереАрд▓ рдирд┐рд░реНрдгрд╛рдпрдХ рд▓рдврд╛рдИрдирдВрддрд░ рджреЛрдиреНрд╣реА рдмрд╛рдЬреВрдВрдордзреНрдпреЗ рддрд╣рд╛рдЪреНрдпрд╛ рд╡рд╛рдЯрд╛рдШрд╛рдЯреА рдЭрд╛рд▓реНрдпрд╛ рдЖрдгрд┐ рдиреЗрдкрд╛рд│ рджрд░рдмрд╛рд░рдиреЗ рдорд╛рд░реНрдЪ резреорезрем рдордзреНрдпреЗ рд╕рдЧреМрд▓реАрдЪреНрдпрд╛ рддрд╣рд╛рдЪрд╛ рдкреНрд░рд╕реНрддрд╛рд╡ рд╕реНрд╡реАрдХрд╛рд░рд▓рд╛. рд╕рдЧреМрд▓реАрдЪреНрдпрд╛ рддрд╣рд╛рдиреЗ рд╕рдВрдШрд░реНрд╖ рд╕рдВрдкрд▓рд╛. рдпрд╛ рддрд╣рд╛рддреАрд▓ рдкреБрдвреАрд▓ рдЕрдЯреА рд╣реЛрддреНрдпрд╛ :
- рдиреЗрдкрд╛рд│рдиреЗ рдЧрдврд╡рд╛рд▓ рд╡ рдХреБрдорд╛рдКрдВ рд╣реЗ рдЬрд┐рд▓реНрд╣реЗ, рддрд╕реЗрдЪ рд╣рд┐рдорд╛рд▓рдпрд╛рдЪреНрдпрд╛ рдкрд╛рдпрдереНрдпрд╛рдЪрд╛ рдкреНрд░рджреЗрд╢ рдЗрдВрдЧреНрд░рдЬрд╛рдВрдЪреНрдпрд╛ рд╕реНрд╡рд╛рдзреАрди рдХреЗрд▓рд╛.
- рдмрд╣реБрддреЗрдХ рдХреНрд╖реЗрддреНрд░ рдЗрдВрдЧреНрд░рдЬрд╛рдВрдирд╛ рджреЗрдгреНрдпрд╛рдЪреЗ рдорд╛рдиреНрдп рдХреЗрд▓реЗ. рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рднрд╛рд░рдд рдЖрдгрд┐ рдиреЗрдкрд╛рд│ рд░рд╛рдЬреНрдпрд╛рдВрдЪреА рд╕реАрдорд╛ рдирд┐рд╢реНрдЪрд┐рдд рдХрд░рдгреНрдпрд╛рдд рдЖрд▓реА рд╣реЛрддреА.
- рдиреЗрдкрд╛рд│рдиреЗ рд╕рд┐рдХреНрдХреАрдордордзреВрди рдЖрдкрд▓реЗ рд╕рд░реНрд╡ рдЕрдзрд┐рдХрд╛рд░ рдХрд╛рдвреВрди рдШреЗрддрд▓реЗ.
- рдиреЗрдкрд╛рд│рдЪреА рд░рд╛рдЬрдзрд╛рдиреА рдХрд╛рдардорд╛рдВрдбреВ рдпреЗрдереЗ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рд░рд╣рд┐рд╡рд╛рд╕реА рдареЗрд╡рдгреНрдпрд╛рд╕ рдордВрдЬреВрд░реА рджрд┐рд▓реА.
рд╕рдЧреМрд▓реАрдЪреНрдпрд╛ рддрд╣рд╛рдЪрд╛ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢рд╛рдВрдирд╛ рдмрд░рд╛рдЪ рдлрд╛рдпрджрд╛ рдЭрд╛рд▓рд╛. рдиреЗрдкрд╛рд│ рд╣реЗ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢рд╛рдВрдЪреЗ рдЕрдиреБрдХреВрд▓ рд░рд╛рдЬреНрдп рдмрдирд▓реЗ. рддреЗрд╡реНрд╣рд╛рдкрд╛рд╕реВрди рдореЛрдареНрдпрд╛ рдкреНрд░рдорд╛рдгрд╛рдд рдЧреЛрд░рдЦрд╛ рд▓реЛрдХ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢ рд╕реИрдиреНрдпрд╛рдд рд╕рд╛рдореАрд▓ рд╣реЛрдК рд▓рд╛рдЧрд▓реЗ. рддреНрдпрд╛рдЪрд╛ рдлрд╛рдпрджрд╛ рдмреНрд░рд┐рдЯрд┐рд╢рд╛рдВрдирд╛ рд╕реИрдиреНрдп рдЕрдзрд┐рдХ рдмрд▓рд╢рд╛рд▓реА рдмрдирд╡рд┐рдгреНрдпрд╛рд╕ рдорджрдд рдЭрд╛рд▓реА. рдпрд╛ рддрд╣рд╛рдирдВрддрд░ рд╢рд┐рдорд▓рд╛, рдорд╕реБрд░реА рдЖрдгрд┐ рдиреИрдирд┐рддрд╛рд▓рд╣реА рдЗрдВрдЧреНрд░рдЬрд╛рдВрдирд╛ рдорд┐рд│рд╛рд▓реЗ.